پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - تركيه تكليف ناتو و الزامات امنيتى همسايگان - نثاری ثانی زهرا
تركيه: تكليف ناتو و الزامات امنيتى همسايگان
نثاری ثانی زهرا
پيشگفتار
شكلگيرى نظام امنيت دسته جمعى، از جمله آمال و خواستهاى ديرينه جامعه بين الملل براى جلوگيرى از جنگ و بر قرارى صلح و امنيت بين المللى بوده است، كه عمده تلاشها در اين خصوص به تدوين ميثاق جامعه ملل و سپس منشور ملل متحد انجاميده است. با اين همه، طى سالهاى اخير تحولات چشمگيرى در عرصه تامين امنيت جمعى به وقوع پيوسته كه بخش عمدهاى از آن ناشى از ارائه تفسيرهاى نوين از اصول مربوط به حفظ امنيت جمعى در منشور ملل متحد و نيز از اساسنامه پيمانهايى نظير پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو)مى باشد.(٢)
در خصوص پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) بايد بيان داشت كه اين سازمان در واقع مهمترين و تاثير گذار ترين سازمان بين المللى با اهداف نظامى و امنيتى محسوب مىشود، كه در راستاى آنچه در منشور ملل متحد درخصوص دفاع جمعى آمده، تاسيس گرديده است. بنابراين، نمىتوان ايجاد و يا اهداف اين سازمان را خارج از اصول و قواعد حقوق بين الملل عام تفسير نمود؛ بويژه آنكه اين سازمان مىكوشد تا با گسترش دامنه خود در مناطق مختلف جهان، زمينه را براى عملكرد هرچه وسيعتر خود فراهم سازد. همچنين از آنجايى كه تصميمات اين سازمان فرا منطقهاى از تاثيرگذارى بسيارى در جامعه جهانى برخوردار مىباشد، بررسى عملكرد آن حائز اهميت بسيار است.
مسئله مهم و اساسى اهميت آن است، كه مهمترين ابرقدرتهاى جهان عضو اين پيمان بوده و اين امر زمينه دخالت بيش از پيش منافع آنان را در عملكرد كلى پيمان ناتو فراهم مىسازد. از اين روست كه اقدامات صورت گرفته از سوى ناتو از ديدگاه بسيارى از علماى حقوق بين الملل بيش از آنكه اقدامى حقوقى قلمداد شود، اقدامى با صبقه سياسى تعبير مىگردد، كه در جهت منافع دولتهاى عضو متحقق شده است.
تصميم اخير پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) اختصاص به نصب پدافند موشكى در تركيه دارد و اين مسئلهاى است كه از آغاز شكل گيرى با رويكردهاى متفاوتى در جامعه جهانى و حتى در داخل كشور تركيه نيز مواجه گشته است. حال از آنجايى كه نصب اين پدافند موشكى در خاك تركيه زمينه گسترش ناتو تا شرق و حتى منطقه خاورميانه را فراهم مىسازد و اينكه تركيه به موجب عضويت در ناتو ملزم به موافقت با تصميمات اتخاذ شده در آن است و در آخر اينكه موافقت با اين تصميم، تركيه را در چه وضعيتى در خصوص همسايگان شرقى خود؛ بهويژه جمهورى اسلامى ايران قرار مىدهد، مسائلى هستند كه بايد از ابعاد گوناگون مورد بررسى قرار گيرند. از اينرو، در اين مختصر، در دو بخش به بررسى نقش ناتو در نظام حقوق بينالملل و نيز الزامات جمهورى اسلامى ايران در خصوص نصب پدافند موشكى در تركيه پرداخته مىشود.
بخش اول: نقش ناتو در نظام حقوق بين الملل
ناتو، واژه مخفف نام انگليسى سازمان پيمان آتلانتيك شمالى است كه در حال حاضر٢٦ كشور از آمريكاىشمالى و اروپا عضو آن هستند. ناتو سازمانى است كه در دوران پس از جنگ جهانى دوم براى اجراى پيمان آتلانتيك شمالى در سال ١٩٤٩ تشكيل يافته است. طبق آنچه در ماده ٩ پيمان آمده، براى سازمان ناتو يك ساختار متمركز، متشكل از نهادهاى نظامى و مدنى در نظر گرفته شده است.
پيمان آتلانتيك شمالى مورخه ٤ آوريل ١٩٤٩ در واشنگتن با استناد به ماده ٥١از فصل هفتم منشور به عنوان يك سازمان دفاع جمعى در برابر هر گونه تهاجم به كشورهاى عضو تاسيس شد.
سازمان آتلانتيك شمالى كه به عنوان يك اتحاديه نظامى براى دفاع جمعى از اعضايش شكل گرفت، همواره در صدد بود تا در مقابل تحركات احتمالى اتحاد جماهير شوروى در پيمان ورشو نقش بازدارندگى داشته باشد و در صورت لزوم از قلمرو سرزمينى هر يك از اعضايش دفاع كند. اين اقدام ناتوناشى از تعهد "دفاع مشروع دسته جمعى" مورد نظر در اصل ٥ پيمان آتلانتيك شمالى بود، كه بر پايه حق دفاع مشروع فردى يا جمعى ملحوظ در ماده ٥١ منشور ملل متحد شكل گرفته بود.(٣)
براساس آنچه در اساسنامه اين پيمان به صراحت بيان شده است، دولتهاى امضإ؛ ّّ كننده اين پيمان بار ديگر بر پايبندى خود بر اهداف و اصول منشور ملل متحد تاكيد و تمايل خود را براى همزيستى با تمام ملتها و دولتها در صلح و آرامش اعلام كردهاند. همچنين آنها اعلام داشتهاند، كه مصمم به حراست از آزادى، ميراث مشترك و تمدن ملتهاى خود كه بر اساس اصول دموكراسى، آزادى فردى و حكوت قانون پايه گذارى شده است، مىباشند.
قلب پيمان ناتو، ماده پنج آن است كه در آن كشورهاى امضاكننده توافق كردهاند كه حمله نظامى عليه يك يا چند كشور عضو در اروپا يا آمريكاى شمالى را به عنوان حمله به تمامى كشورهاى عضو تلقى كرده و به مقابله آن برخيزند، ولى پس از جنگ سرد،ناتو با خروج از ترتيبات پيشين به شكلى ظاهر شد كه در صدد است عملا وظيفه صلح و امنيت بين المللى را با استناد به ماده ٥٢ منشور(٤) و با توجه به موضوع منطقه گرايى و نقش موافقتهاى منطقهاى در اين زمينه بر خود مترتب كند.
علاوه بر اين، ناتو اكنون در چارچوب جنگ عليه تروريسم در صدد ايفاى نقش در ساير مناطق جهان از جمله افغانستان و عراق برآمده و تأكيد بيانيه هفدهمين اجلاس سران ناتو در استانبول بر اعزام تعداد بيشتر نيروى نظامىبه افغانستان و آموزش نيروهاى نظامى عراق توسط ناتو بيانگر تمايلات جديد اين سازمان مىباشد.
بخش دوم :نصب پدافند موشكى ناتو در تركيه و الزامات جمهورى اسلامى ايران
به دنبال تشكيل سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) در سال ١٣٤٩ دو كشور يونان و تركيه در ماه مه ١٩٥١ در خواست خود را براى عضويت در اين سازمان مطرح نمودند. هر چند پذيرش عضويت اين دو كشور؛ بهويژه تركيه دامنه تعهدات ناتو را گسترش داده و تا مرزهاى قفقاز و همسايگى اتحاد جماهير شوروى پيش مىبرد، اما با اين همه اين كشورها در فوريه ١٩٥٢ رسما به پيمان مذكورپيوستند.
بعد از عضويت تركيه در سازمان ناتو، موقعيت ژئو پلتيك تركيه اهميت ويژهاى را در سياستهاى ناتو در قرن جديد به دست آورد؛ زيرا همجوارى اين كشور با كشورهاى مهم خاورميانه از يك سو و كشورهاى حوزه آسياى مركزى و قفقازاز سوى ديگر، اسباب حضور مستقيم ناتو در نزديكى اين مناطق را تسهيل مىكرد.
عضويت تركيه در ناتو از يك سو چتر امنيتى مناسبى را براى تركيه در منطقه بوجود آورد و از سوى ديگر، زمينه پايبندى ناتو به تعهدات خود در خصوص دفاع همه جانبه از اعضا را فراهم ساخت. بنابراين، در صورت جنگى نوين در سطح منطقه، ناتو در سناريوى حداقلى به محافظت كامل از تركيه خواهد پرداخت ودر سنارويى حداكثرى، از تركيه به عنوان پايگاهى جهت مداخله نظامى در منطقه بهره خواهد گرفت.(٥)
تصميم اخير ناتو كه بنا به دلايل مختلف سياسى، نظامى، امنيتى و... منافع و امنيت ملى بسيارى از كشورهاى منطقه، از قبيل جمهورى اسلامى ايران،سوريه، روسيه و... را درگير مىسازد، از جهات گوناگون قابل بررسى است؛ بهويژه آنكه اين پيشنهاد هر چند براى اولين بار از سوى ناتو مطرح گشته، ولى از سابقه محدودى نيز برخوردار است؛ زيرا پيشتر از اين والبته از سوى دولت ايالات متحده امريكا، در زمان رياست جمهورى جرج دبليو بوش نيز پيشنهادى مبتنى بر راه اندازى سامانه موشكى در تركيه مطرح گشت، هرچند در آن هنگام پيشنهاد دهنده فقط دولت ايالات متحده بود و صرفا منافع ملى امريكا مد نظر قرار داشت، اما اين بار مسئله نصب پدافند موشكى از سوى سازمان ناتو پيشنهاد شده است. همچنين نكته حائز اهميت در اين خصوص آن است كه تركيه در آن دوره به مخالفت با اين امر پرداخت و امروز به لحاظ عضويت در ناتو با الزام به مراتب بيشترى در خصوص قبول اين درخواست، مواجه است؛ لذا با در كنار هم قراردادن هر دو قضيه، اهميت استراتژيك تركيه، به خوبى روشن مىشود.
تركيه به لحاظ جغرافيايى بهترين گزينه جهت استقرار سامانه دفاع موشكى ناتو است.هر چند گفته مىشود اين درخواست آمريكا زير چتر ناتو ارائه شده و جنبه دفاعى دارد و ظاهرا هيچ كشورى را مورد تهديد قرار نمىدهد، ولىآنچه مسلم است، آمريكا تصميم دارد از يكسو فشارهاى خود عليه جمهورى اسلامى ايران را درحد گزينههاى نظامى افزايش دهد و از سوى ديگر، باحضور گسترده تر در منطقه، زمينه لازم را براى دسترسى نزديك تر به روسيه و همچنين سوريه و ديگر كشورها فراهم سازد.
تصميم ناتو براى استقرار سامانه دفاع موشكى با واكنشهاى متفاوتى درميان اعضاى جامعه جهانى و حتى در داخل كشور تركيه مواجه گشته است. در واقع، از آنجايى كه اين امر با منافع و امنيت ملى بسيارى از دولتها برخورد دارد، هر كدام از اين كشورها، رويكردهاى متفاوتى را در اين خصوص اتخاذ كرده اند.
در داخل كشور تركيه هم واكنشهاى متفاوت و حتى بعضا منفىاى نسبت به اين قضيه صورت گرفته است؛ زيرا بسيارى از صاحبنظران داخلى بر اين باورند كه اين تصميم در واقع به امنيت ملى تركيه مربوط شده و روابط اين كشور با همسايگان ديرينه خود؛ از قبيل ايران كه امروز در عالى ترين سطح رابطه با اين كشور قرار دارد را مىتواند با چالش جدى مواجه سازد. بنابراين، دولت تركيه نبايد بدون توجه به ديدگاههاى احزاب مخالف دولت در اين خصوص تصميمگيرى نمايد؛ زيرا اين امر تا آنجا در اين كشور اوج گرفته كه پيشنهاد طرح مسئله و راى گيرى در خصوص آن در مجلس تركيه نيز مطرح گشته است.
مسئله راه اندازى سيستم دفاع موشكى در تركيه به لحاظ بين المللى داراى اهميت ويژهاى بوده و فراخورهاىمتعددى را براى اين كشور بدنبال دارد؛ زيرا اين كشور از يكسو حضور پررنگى در ناتو و نيز عضويت در اتحاديه اروپا را در پيشرو دارد (برخى كشورها وعده دادهاند كه موافقت آنكارا با استقرار سپر موشكى ناتو در خاك تركيه، مىتواند گام مثبتى براى عضويت اين كشور در اتحاديه اروپا باشد و با نصب رادارهاى موشكى در خاك تركيه، مخالفتهاى فرانسه با عضويت تركها در اتحاديه رنگ مىبازد، به خوبى آشكار است كه اين مسئله دقيقا همان خواستهاى است كه تركيه ساليان متمادى است كه آنرا دنبال مىنمايد. البته روشن و واضح است، كه صرف عضويت در سپر موشكى ناتو، پيوستن تركيه به اتحاديه اروپا را تضمين نمىكند؛ زيرا حضور در اين اتحاديه نيازمند اصلاحاتى است كه آنكارا هنوز اين اصلاحات را انجام نداده است.) و از سوى ديگر، همسايگان ديرينه خود وبويژه كشورهاى اسلامىحوزه خاورميانه، كه به لحاظ نزديكىهاى فرهنگى و قومى تاكنون توانسته به روابط نزديك و مساعدى با آنها دست يازد، بويژه آنكه نگاه اسلامگرايان تركيه به سياست منطقهاى است، كه توانسته امتيازهاى زيادى را براى تركيه در خاورميانه به ارمغان بياورد.
در ميان كشورهايى كه نصب پدافند موشكى در اين كشور مىتواند به شدت، رابطهاش را با تركيه دچار چالش سازد، جمهورى اسلامى ايران است؛ زيرا اين كشور مدتهاست كه در خصوص پرونده هستهاىاش با غرب درگير چالش است و در عين حال اكنون از عالىترين سطح روابط با دولت تركيه برخوردار است تا آنجايى كه چندى پيش اين كشور در راستاى حل مسئله هستهاى ايران گامهاى موثرى برداشته و پيشنهاد غنى سازى اورانيوم در داخل خاك اين كشور را مطرح كرده است. حال سوال اساسى آن است كه آيا تركيه مىتواند على رغم تبعيت از خواست ناتو، نزديكى با جمهورى اسلامى ايران و در مفهوم وسيع تر جهان اسلام را نيز حفظ نمايد، يا خير؟
نصب پدافند موشكى در تركيه، نگرانىهاى زيادى را نيز در روسيه بوجود آورده است؛ زيرا على رغم پيوستن روسيه به ناتو، مقامهاى روس بارها از افزايش فعاليت نيروهاى اين پيمان در كشورهاى همجوار و پيشروى آن به سوى مرزهاى روسيه ابراز نگرانى كرده و آن را تهديدى جدى براى امنيت كشور خود خواندهاند. حال با توجه به آنچه كه بدان اشاره شد، مىتوان حضور رئيسجمهور روسيه در اجلاس سران روسيه و ناتو در ليسبون را يك واكنش آشكار از سوى روسيه دانست، كه به گفته مسئولان اين كشور در چارچوب خواستهاى دو طرف و تامين نظرشان صورت گرفته است. درواقع اين بار روسيه با رويكردى كاملا متفاوت از گذشته سعى دارد تا با نزديكى هر بيشتر به ناتو و بويژه ايالات متحده امريكا مقاصد خود در تامين منافعش را دنبال نمايد. اين اقدام از سوى روسيه مىتواند به خوبى نشانگر عزم اين كشور براى تقويت هر چه بيشتر روابط با ناتو و در راس آن با غرب باشد. روسيه تا جايى در جهت همكارى با ناتو پيش رفته است كه پيشنهاد ناتو را در خصوص ايجاد سامانه پدافند موشكى اروپا، مورد حمايت قرار داده است، كه پذيرش طرح موشكى ناتو توسط روسيه، بيش از آنكه يك اقدام راهبردى باشد، حركتى تاكتيكى است تا در شرايط كنونى از روابط با ناتو، تنشزدايى كند. به عبارت ديگر، همكارى نزديك روسيه با ناتو را مىتوان در چارچوب سياست خارجى جديد روسيه كه درآن به ارتباط و تنش زدايى بيش از پيش با غرب توجه شده است، تعبير نمود.
از اين طريق روسيه از يك سو به توسعه روابط با پيمان ناتو خواهد پرداخت واز سوى ديگر، مراقب تحركات اين پيمان در مجاورت مرزهاى خود، بويژه منطقه قطب شمال خواهد بود و تلاشهاى خود را براى جلوگيرى از گسترش نفوذ ناتو در ميان همسايگان اين كشور، بويژه در گرجستان و منطقه درياى سياه، متمركز خواهد كرد.(٦)
اما در خصوص تاثيرات نصب پدافند موشكى تركيه بر جمهورى اسلامى ايران و اينكه اين اقدام از سوى ناتو تا چه اندازه متاثر از عملكرد اين كشور در رابطه با غرب و بويژه مسئله هستهاى صورت گرفته است، بايد بيان داشت كه ناتو اين اقدام را به منظورتامين امنيت دولتهاى عضو خود صورت داده است. زيرا قائل است در صورت وقوع جنگ در منطقه خاورميانه (كه البته بسيار بعيد به نظر مىرسد.) سپر دفاع موشكى مىتواند تامين كننده امنيت مناسبى براى كشورهاى عضو باشد. بنابراين، تصميم ناتو براى مقابله با هرگونه جنگ احتمالى موجب شده تا وارد منطقه خاورميانه شود و اين موضوع دال بر اين است كه اين استراتژى تنها محدود به آمريكا نمىشود، بلكه استراتژىناتو را نيز در بر مىگيرد.
در اينجا مسئله حائز اهميت آن است كه دلايل بيان شده از سوى تركيه مبنى بر آنكه اين كشور به واسطه عضويت در ناتو امكان سر باز زدن از تصميم آنرا ندارد، در راستاى حقوقى كردن و قانونمند ساختن هر چه بيشتر مسئله ارائه شده است. اما به روشنى آشكار است كه تصميم ناتو براى استقرار سپر موشكى در تركيه در راستاى منزوى كردن هر چه بيشتر ايران صورت گرفته است؛ زيرا اين موضوع بارها از سوى مقامات ارشد ناتو به صورت شفاف اعلام شده است، كه اين پيمان نگرانى ويژهاى در خصوص ايران و كره شمالى دارد. اما در خصوص اين مسئله كه آيا مقابله با توان نظامىروسيه نيز جزء اهداف اين طرح محسوب مىشود يا خير ؟ بايد ديد كه اين سپر دفاعى در كدام ناحيه تركيه مستقر مىشود. اگر اين سامانه را در شمال اين كشور مستقر كنند، مىشود گفت كه تقابل با تهديدات روسيه نيز مد نظر ناتو است، اما نكته نگرانكننده اين تصميم، آن است كه وقتى ناتو چنين تصميمى بگيرد، دال بر اين است كه احتمال رويدادى را پيشبينى كرده و لذا، در مقام آمادگى برمىآيد. همچنين اين موضوع به همبستگى اتحاديه اروپا با آمريكا بر خواهد گشت. البته درست است كه برخى از كشورهاى عضو اتحاديه اروپا، عضو ناتو نيستند، اما بخش عمدهاى از اين كشورها عضويت اين پيمان را پذيرفتهاند؛ يعنى اينكه اين كشورها از لحاظ نظامى و سياسى با آمريكا همسويى دارند. چرا كه برخى از كشورهاى اروپايى پس از تصويب تحريمهاى شوراى امنيت عليه ايران، به صورت مستقل ايران را تحريم كردند كه اين خود نشان از همسويى عمده كشورهاى اروپايى با آمريكا دارد. لازم به ذكر است كه اگر تصميم ناتو براى استقرار سپر موشكى در تركيه به صورت مستقل گرفته شده باشد، نشان از همسويى و همبستگى اين پيمان با آمريكا مىشود، كه نه تنها شامل همكارى در تحريم ايران، بلكه شامل همكارى در امور نظامىخواهد بود؛ چرا كه پيش از اين، دولت آمريكا بود كه تلاش مىكرد، سپر موشكى خود را به كشورهاى اروپايى بقبولاند.(٧)
البته ديدگاه ديگرى نيز در خصوص نصب پدافند موشكى وجود دارد و آن ديدگاهى است كه از سوى برخى از صاحب نظران مسائل سياسى مطرح گرديده و در اين ديدگاه استقرار پدافند به منظور مقابله با آنچه توان موشكى ايران ناميده مىشود، قدرى گمراه كننده خوانده شده و بيشتر آنچه كه ايالات متحده در آسياىميانه دنبال مىنمايد به عنوان اهداف نصب اين سامانه موشكى مطرح گشته است.(٨)
بنابراين، جمهورى اسلامى ايران براى كسب جايگاه اول قدرت در منطقه نيازمند ملزومات كسب اين جايگاه است و در اين راستا مىتوان به قدرت نظامى و همچنين قدرت اقتصادى به عنوان مهمترين مولفههاى آن اشاره نمود.آمادگى نظامى بدان جهت حائز اهميت است كه مفهوم قدرت در تفكر استراتژيك به گونهاى است كه در آن ساختار قدرت جهانى بدون ابعاد تسليحاتى معنا ندارد، بنابر اين، به منظور رسيدن به يك جايگاه تاثير گذاردر منطقه و در مفهوم وسيع تر كل جامعه جهانى، لزوم قدرتمندى و برخوردارى از توان نظامى بسيار اهميت داشته و از مولفههاى مهم محسوب مىشود. همچنين لزوم قدرت اقتصادى بدان جهت است كه در جهان امروز رسيدن به جايگاه مطلوب براى يك كشور فراهم نمىگردد، مگر در صورت بر خوردارى از بنيانهاى اقتصادى قوى كه در آن تمامى عناصر بر خوردار از يك اقتصاد نيرومند و كارساز بتواند پشتوانه مطلوبى براى اقدامات نظامى، امنيتى و اجتماعى باشد.
جمعبندى و نتيجه گيرى
در پايان بايد بيان داشت كه در جهان امروز هر لحظه امكان تهديدات امنيتى و نظامى از سوى كشورهاى مختلف وجود دارد و نمىتوان بطور قطعى در روابط ميان دو دولت در يك چشم انداز زمانى طولانى انتظار مسالمت ونزديكىرا داشت، از اين رو بر خوردارى از يك ديپلماسى قوى كه در آن بتوان هر گونه تهديد احتمالى در آينده را پيش بينى نمود، از ضروريات اساسى به شمار مىآيد.
سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو)يك سازمان فرا منطقهاى است كه بنا به آنچه در اساسنامه آن تصريح گرديده است خود را ملزم به ايجاد يك پيمان دفاعى جمعى مىنمايد و طبيعى كه براساس خواست و منافع دولتهاى عضو به ايالات متحده امريكا و اتحاديه اروپا عمل نمايد و ليكن از آنجايى كه اقدامات اين سازمان بين المللى تا حدود زيادى با منافع كشورهاى غير عضو نيز مرتبط مىباشد، اين پيمان ملزم به رعايت حقوق بين الملل عام در ارتباط با آنها مىباشد. در خصوص جمهورى اسلامى ايران نيز از آنجايى كه مجموعه اقدامات اين سازمان تا حدود زيادى در حوزه كشورهاى همسايه ايران؛ از قبيل افغانستان، عراق واخيرا تركيه اتفاق مىافتد، لزوم همكارى و تنش زدايى در روابط متقابل ميان اين كشور تاثيرگذار در حوزه خاورميانه و مهمترين سازمان امنيتى- نظامى فرامنطقهاى بيش ازپيش احساس مىشود. تعامل مشترك و برخوردارى از يك ديپلماسى قوى و كارامد كه در آن تمام مقاصد و منافع مشروع طرفين بر پايه اصول و مقررات حقوق بين الملل عام لحاظ گرديده، به خوبى مىتواند در جهت خروج از چالشهاى اخير مفيد فايده و موثر عمل نمايد و نه تنها به روبط ميان اعضاى ناتو، از قبيل تركيه با جمهورى اسلامىايران لطمهاى وارد نسازد، بلكه زمينههاى مساعدى را جهت ايجاد نزديكىهاى بيشتر و تفاهمات گسترده تر باز نمايد.
پىنوشتها:
١. سازمان پيمان آتلانتيك شمالى يا ناتو (به انگليسى: Treaty Organization North Atlantic با مخفف NATO) در ٤ آوريل ١٩٤٩ ميلادى (١٥ فروردين ١٣٢٨) با هدف دفاع جمعى در واشينگتن دى.سى. پايهگذارى شد و هماكنون ٢٨ عضو دارد. قلب پيمان ناتو ماده پنج آن است كه در آن كشورهاى امضاكننده، توافق كردهاند حمله نظامى عليه يك يا چند كشور عضو در اروپا يا آمريكاى شمالى را به عنوان حمله به تمامى كشورهاى عضو تلقى كرده و به مقابله آن برخيزند.
٢. دكتر محمدى، محمود، اثر ماموريتهاى جديد ناتو بر منافع و امنيت ملى جمهورى اسلامى ايران "ابعاد حقوقى - سياسى" پژوهشكده تحقيقات استراتژيك، گروه پژوهشى مطالعات بينالمللى، سال ١٣٨٩، ص ٢١.
٣. همان.
٤. ماده ٥١- در صورت وقوع حمله مسلحانه عليه يك عضو ملل متحد تا زمانى كه شوراى امنيت اقدام لازم براى حفظ صلح و امنيت بينالمللى را به عمل آورد، هيچيك از مقررات اين منشور به حق ذاتى دفاع از خود خواه فردىيا دسته جمعى لطمهاى وارد نخواهد كرد. اعضاء بايد اقداماتى را كه در اعمال اين حق دفاع از خود به عمل مىآورند، فوراً به شوراى امنيت گزارش دهند. اين اقدامات به هيچ وجه در اختيار و مسئوليتى كه شوراى امنيت بر طبق اين منشور دارد و به موجب آن براى حفظ و اعاده صلح و امنيت بينالمللى و در هر موقع كه ضرورى تشخيص دهد اقدام لازم به عمل خواهد آورد تاثيرى نخواهد داشت.
٥. دكتر محمدى، محمود، همان، ص ١٦٢ و ١٦٧.
.www.ettelaat.com/new .٦
.www.farheekhtegan.ir .٧
.www zamaneh.ir .٨